“Tri ân công đức các vua Hùng là thể hiện cao đẹp đạo hiếu “uống nước nhớ nguồn”

PV: Những điểm mới trong ngày giỗ tổ hùng vương Hùng Vương và hội lễ Đền Hùng năm 2013 , thưa ông? Ông Phạm Bá Khiêm: Câu hỏi này thật thú nhận và rất khó phản hồi. Bởi lẽ nghi tiết lễ giỗ tổ hùng vương có từ thời phong kiến tự chủ , quốc gia đã định lệ rỏ rành , quy định năm lẻ , năm chẵn , lễ phẩm , chủ tế , bồi tế... Bây giờ , sau nhiều cuộc hội thảo khoa học về lễ nghi , nhạc lễ , cách ăn mặc lễ... Tới năm 2000 , Bộ Văn hóa- báo cáo ( nay là Bộ Văn hóa , Thể thao và Du lịch ) ban hành các quyết định phê duyệt kịch bản giỗ tổ hùng vương Hùng Vương , nhạc lễ dâng hương và cách ăn mặc đại lễ giỗ tổ Hùng Vương. Năm 2002 , Chính phủ ban hành Nghị định số 82/2001/NĐ-CP ngày 6/1/2001 về việc lễ nghi quốc gia và tiếp đón khách nước ngoài trong đó có quy định vễ tổ chức giỗ tổ Hùng Vương năm tròn , năm chẵn và năm thường. Lịch sử đã chứng minh , giỗ tổ Hùng Vương và lễ nghi dâng hương tổ Hùng được định lệ từ thế kỷ XV và được chuẩn hóa thành phong tục theo tiến trình phát triển của lịch sử dân tộc. Ở Việt Nam , trong các tư tưởng dân gian truyền thống , tư tưởng thờ tự Hùng Vương có một vị trí đặc biệt và có sức sống trường tồn trong đời sống linh tính người Việt. Hàng năm ngày mồng 10 tháng 3 Âm lịch , cả cộng đồng lại nô nức cùng nhau về vùng đất Tổ viếng mộ thăm đền chịu giỗ tổ tiên. Tư tưởng thờ tự Hùng Vương ở Phú Thọ được UNESCO ghi nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Đó là niềm kiêu hãnh và vinh hạnh lớn không chỉ của người dân miền Đất Tổ mà còn là của cả dân tộc Việt Nam. Hình ảnh vua Hùng - cụ Tổ của dân ta đã được thế giới vinh danh. Ông Phạm Bá Khiêm Người Việt Nam trọng nghĩa tình , lấy chữ “hiếu” làm đầu. Vì thế luôn chú trọng việc thờ tự tổ tiên như là việc làm ra của nả vật chất để duy trì cuộc sống hàng ngày. Họ luôn quan niệm rằng tổ tiên của mình , ông bà , cha mẹ của mình khi chết đi đều không phải là đã hết mà là “sống gửi , thác về” , song ở thế giới bên kia “Tây phương cực lạc” , “Bồng lai tiên cảnh” nhưng vẫn luôn trở về nhà phù trợ cho con , cho cháu mạnh khỏe , hạnh phúc , an khang. Thờ tự Hùng Vương là thể hiện tình cảm , sự hàm ân và sự tri ân công đức các vua Hùng có công khai quốc , sinh dân. Phê duyệt lễ nghi thờ tự nhằm xác lập mối liên tưởng giữa các vua Hùng với các thế hệ trong cộng đồng người Việt từ quá khứ , bây giờ đến mai sau. Là sợi dây kết liên tinh thần bạc nhược giữa thời đại Hùng Vương và thời đại Hồ Chí Minh , phản ánh quan niệm sống của người Việt Nam: trọng nghĩa tình , thủy chung , sự hàm ân , lòng yêu thương , cưu mang lẫn nhau. Điểm nhấn của giỗ tổ Hùng Vương - hội lễ đền Hùng 2013 là lễ suy tôn , đón Bằng confirm "Tín ngưỡng thờ tự Hùng Vương ở Phú Thọ" là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Trong dịp này cũng diễn ra rất nhiều hoạt động sản vật phong phú , cụ thể hóa tiêu chuẩn phát triển du lịch quốc gia , đồng thời là bước quan yếu nhằm thực hành ý chí xây dựng Việt Trì là thành thị hội lễ về với nguồn cội của dân tộc Việt Nam. Mặc dù không phải là năm chẵn nhưng hội lễ năm nay được tổ chức hoành tráng bởi đây cũng là dịp tỉnh Phú Thọ đón bằng của UNESCO confirm "Tín ngưỡng thờ , cúng Hùng Vương ở Phú Thọ" là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại với chủ đề xuyên suốt "Linh thiêng nguồn cội - Đất Tổ Hùng Vương". Sự kiện này sẽ chính thức mở màn hội lễ đền Hùng năm 2013 , có sự tham gia của đại diện 24 quốc gia trong Ủy ban liên chính phủ thực hành Công ước 2003 của UNESCO vào tối 4-3 Âm lịch ( ngày 13-4 ) và được truyền hình trực tiếp trên kênh VTV 1 Đài Truyền hình Việt Nam và Đài Phát thanh- Truyền hình Phú Thọ. Hội lễ năm nay có nhiều nét mới cùng nhiều sự kiện được tổ chức với quy mô lớn. Hội lễ diễn ra trong bảy ngày , từ ngày 4 đến 10-3 Âm lịch ( từ ngày 13 đến 19-4 Dương lịch ) với sự tham gia tổ chức các hoạt động văn hóa văn nghệ và dâng lễ phẩm của tám tỉnh cùng Phú Thọ. Các tỉnh được lựa chọn tham gia là đại diện cho ba miền đất nước , bao gồm: Lạng Sơn , Hà Nam , Thanh Hóa , Hà Tĩnh , Đắc Lắc , Bình Định , Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu. Trước lễ đón nhận bằng của UNESCO có một hội lễ đường phố với chủ đề "Văn hóa đất Tổ Hùng Vương tụ tập và tỏa sáng" sẽ diễn ra cùng ngày trên các trục đường thành thị Việt Trì và bảo tồn Hùng Vương. Kết thúc lễ mở màn là tiêu chuẩn bắn pháo bông tầm cao. Những ngày tiếp theo , trong tiêu chuẩn hội lễ , theo truyền thống , sẽ tổ chức Lễ giỗ Quốc tổ Lạc Long Quân và Lễ dâng hương tưởng niệm tổ mẫu Âu Cơ vào ngày 6-3 Âm lịch ( ngày 15-4 ); Lễ dâng hương , rước kiệu về đền Hùng và Lễ giỗ tổ hùng vương Hùng Vương được tổ chức trong các ngày từ mồng 5 đến 10-3 Âm lịch. Bên cạnh đó còn diễn ra triển lãm ảnh "Tín ngưỡng thờ , cúng Hùng Vương trong đời sống văn hóa cộng đồng"; triển lãm ảnh đáp ứng các tiêu chuẩn thẩm mỹ và sự nhạy cảm với chủ đề "Văn hóa đất Tổ - nguồn cội dân tộc Việt Nam"; Hội thi gói , nấu bánh chưng , giã bánh giầy; tiêu chuẩn "Hát Xoan làng cổ gắn với các điểm du lịch di sản văn hóa... Để để sẵn cho hội lễ , các ban , ngành của tỉnh Phú Thọ đã căng thẳng hoàn thành đưa lại hiệu quả tốt nhất các nghề nghiệp chuẩn bị; nâng cấp cơ sở vật chất và phương thức hoạt động của trọng tâm báo chí , chắc chắn tốt an ninh trật tự và có các phương án tổ chức phân luồng thông xe từ xa , không để xảy ra ùn tắc giao thông; tổ chức trông giữ xe đúng giá quy định , xử lí nghiêm các đối tượng vi phạm , kiên quyết thu lượm các đối tượng lang thang nhỡ bước , đeo bám khách...làm trong lành địa bàn và môi trường hội lễ. PV: Một hội lễ lớn như Lễ giỗ tổ Hùng Vương năm nay đòi hỏi một nguồn kinh phí khá lớn? Phú Thọ huy động kinh phí từ nguồn nào , thưa ông? Ông Phạm Bá Khiêm: Bám sát phương châm chỉ đạo của Tỉnh ủy – UBND Tỉnh Phú Thọ: tổ chức hội lễ đền Hùng đảm bảo nghiêm trang , trang trọng , chịu tác động hoặc ảnh hưởng rõ rệt , không có các mối nguy hiểm hoặc rủi ro và kiệm ước , các ngành , các xứ sở trong tỉnh hăng hái thực hành công tác xã hội hóa nhằm đảm bảo nguồn kinh phí tổ chức hội lễ. Bất ngờ) có một số doanh nghiệp và các nhà hảo tâm đăng kí tài trợ hàng tỷ đồng để tổ chức tiêu chuẩn lễ suy tôn , đón nhận bằng của UNESCO confirm “Tín ngưỡng thờ tự Hùng Vương” là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại và tổ chức các hoạt động hội lễ. Có xác xuất nói đây là sự thể hiện tấm lòng , tình cảm và ý thức bổn phận của người Việt Nam , dân tộc Việt Nam luôn hướng về đất Tổ tri ân công đức các vua Hùng. Trong nhiều năm qua , hay nói đúng hơn từ năm 1994 sau khi Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định số 63/TTG phê duyệt Quy hoạch tổng thể khu Di tích lịch sử đền Hùng nhiều tổ chức , cá nhân chủ nghĩa người Việt Nam trong và ngoài nước đã đóng góp hăng hái về nguồn lực , nhân lực , kinh phí để tu tạo tu tạo đền Hùng. Nhưng để đền Hùng xứng tầm là di sản văn hóa quốc gia đặc biệt cần tiếp kiến nhận được nhiều hơn nữa sự đóng góp của cả cộng đồng dân tộc Việt Nam. PV: Dưới giác độ chuyên trị và kinh nghiệm thực tiễn , ông đánh giá ra sao về việc tổ chức ngày giỗ tổ Hùng Vương và hội lễ đền Hùng thời kì qua? Nhất là từ khi quốc gia có quyết định về việc Quốc giỗ và Quốc lễ? Ông Phạm Bá Khiêm: bây giờ theo report của Cục Văn hóa cơ sở , Bộ VHTTDL cả nước có gần 8000 hội lễ , trong đó hội lễ dân gian ( hội lễ truyền thống ) chiếm hơn 70%. Hội lễ đền Hùng là hội lễ dân gian truyền thống độc nhất vô nhị được tổ chức quy mô cấp quốc gia. Trong số 1417 di tích thờ Hùng Vương và các nhân vật liên tưởng thời đại Hùng Vương trong cả nước , đền Hùng vừa là trọng tâm vừa là nơi định ảnh tư tưởng thờ tự Hùng Vương lớn nhất , quy mô nhất , lâu đời nhất trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Quần chúng Phú Thọ đã có truyền thống hàng mãi mãi tổ chức giỗ tổ hùng vương Hùng Vương - hội lễ đền Hùng ( ít ra từ thời Tiền Lê và đặc biệt là từ thời Hậu Lê , thế kỷ XV đến nay ) nên có xiết bao bài học kinh nghiệm thực tiễn để tổ chức hội lễ đền Hùng và giỗ tổ hùng vương Hùng Vương. Từ năm 1990 đến nay , giỗ tổ Hùng Vương – hội lễ đền Hùng được quốc gia confirm là Quốc lễ. Năm 2007 lại cho công chức , công chức , người cần lao được nghỉ ngày 10-3 âm lịch để cùng nhau tổ chức các hoạt động giỗ tổ hùng vương Hùng Vương. Ngày 6-12-2012 tổ chức UNESCO đã confirm “ tư tưởng thờ tự Hùng Vương ở Phú Thọ” là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đã tăng thêm nguồn lực về tinh thần bạc nhược để cộng đồng dân tộc Việt Nam tổ chức giỗ tổ Hùng Vương trang trọng hơn , đặc biệt là sản vật phong phú hơn các hoạt động hội đền Hùng. Hưng thịnh thành phố trong cả nước đã đóng góp nguồn lực , lễ phẩm và đưa các hoạt động văn nghệ - thể thao tham gia cùng Phú Thọ tổ chức giỗ tổ Hùng Vương – hội lễ đền Hùng. PV: Theo ông , việc tổ chức giỗ tổ hùng vương Hùng Vương như bây giờ đã xứng tầm hay chưa? Ông có ý là công tác xã hội hóa việc tổ chức ngày giỗ tổ hùng vương Hùng Vương và hội lễ đền Hùng cần phải khai triển sâu rộng hơn nữa? Ông Phạm Bá Khiêm: Trong tâm thức của những người con dân đất Việt , từ bao đời nay Hùng Vương là vị thủy tổ dựng nước , là tổ tiên của cộng đồng người Việt. “Tín ngưỡng thờ tự Hùng Vương” được tôn là tư tưởng phổ thông trong hệ chuẩn văn hóa Việt Nam. “Tín ngưỡng thờ tự Hùng Vương” chẳng những chỉ hiện diện ở hầu khắp các xứ sở trên toàn cõi Việt Nam mà còn hiện diện trên toàn thế giới , ở những nơi có cộng đồng dân cư người Việt sinh sống và tụ cư. Tri ân công đức các vua Hùng là thể hiện cao đẹp đạo hiếu “uống nước nhớ nguồn” , “ăn quả nhớ người trồng cây” của cộng đồng dân tộc Việt Nam. Địa ngục Việt luôn kiêu hãnh được mang trong mình dòng máu Lạc Hồng , con cháu Rồng Tiên , sinh ra cùng một bọc “đồng bào”. Hùng Vương là vị thánh thủy tổ của người Việt. Thờ tự Hùng Vương không phân biệt huyết thống , dòng họ; không phân chia địa lý , vùng miền , quốc gia , dân tộc. Chỉ cần là người Việt Nam hay các dân tộc khác có cùng nguồn gốc , cùng bản sắc văn hóa nguồn cội của cư dân nông nghiệp... đều confirm vua Hùng là tổ tiên của dân tộc mình , dòng tộc mình , chi họ mình. Vì vậy , thờ tự Hùng Vương là tư tưởng “tộc bái” của một dân tộc có cùng nguồn gốc. Đó thực sự là một tư tưởng bản địa có sức sống mãnh liệt , có sức lan tỏa rộng , sâu , lâu bền trong cộng đồng người Việt. Văn hóa là nền tảng tinh thần bạc nhược của xã hội , vừa là mục đích vừa là động lực để phát triển kinh tế xã hội. Tư tưởng thờ tự Hùng Vương luôn là sợi dây vô hình để kết nối cộng đồng dân tộc. Chính sự kết nối đó đã tạo nên sức mạnh Đại kết đoàn toàn dân tộc hình khối vững bền để vượt qua gian nan thách thức trong quá trình lịch sử dựng nước và giữ nước cảu dân tộc Việt Nam. Vật chất có xác xuất sẽ mất đi khi hình trạng chuyển biến trong niềm tin linh nghiệm của dân tộc và tư tưởng thờ tự Hùng Vương sẽ không bao giờ̀ thay đổi. Văn hóa Hùng Vương mãi rạng rỡ trong lòng dân tộc. Thờ tự Hùng Vương là niềm tin linh nghiệm trong trái tim mỗi người dân Đất Việt. PV: Xin cảm ơn ông! QUỲNH LINH – HUY ĐĂNG ( thực hành ) . Ông Phạm Bá Khiêm đi sè sẽ .